Natuurinstanties en wielerorganisaties vinden elkaar in stevige conclusies

Samen met vertegenwoordigers van Limburgse gemeenten en sportbonden waren ze bij elkaar gebracht om de scherpe randjes uit recente discussies te halen. “We merkten tijdens het WK Gravel dat we elkaar niet goed aanvoelden. Zowel bij de organisatoren als de natuurbeheerders is er veel onwetendheid over elkaar. Nu is een goed moment om elkaar beter te leren kennen en de lijntjes korter te maken. Want het belang is heel groot”, aldus initiatiefnemer George Deswijzen.

Limburg is van oudsher een populaire bestemming voor wielerliefhebbers. De laatste jaren heeft de traditionele racefietser gezelschap gekregen van een gigantisch groeiend aandeel e-bikers en van off-road fietsers zoals mountain- en gravelbikers. Met name het gravelfietsen over onverharde wegen is populair geworden, met in oktober 2025 nog het wereldkampioenschap gravel in Zuid-Limburg. De off-road routes kunnen een uitdaging zijn voor kwetsbare natuur. “Vooral als mensen van de paden af gaan, loopt het mis”, zo zegt Saïra van Essen van Staatsbosbeheer. “We hebben nu hele bijzondere voorjaarsflora, zoals de zwartblauwe rapunzel of daslook. Als je daar overheen rijdt, is het plantje voor dat jaar klaar.”

De combinatie van natuurbehoud en wielrennen komt samen in de persoon van Patrick Jansen die dinsdag ook meespreekt in Valkenburg. Jansen is bosbouwer en ecoloog, maar was ook Nederlands kampioen mountainbike in de oudere masters-categorie. Juist vanuit zijn liefde voor de natuur startte Jansen met de aanleg van speciale mountainbikeroutes, zodat de fietsers en wandelaars elkaar niet hinderen tijdens hun tocht door de natuurgebieden. “De mountainbiker, paardrijder en de wandelaar moeten elkaar niet in de weg zitten. En datgene wat we doen moet minimale impact hebben op de natuur”.

Om die concrete impact op de natuur te meten, deed Jansen uitgebreid wetenschappelijk onderzoek. Het leidt in Valkenburg dinsdag tot de breed gedeelde conclusie dat nieuwe mountainbike- en gravelroutes belangrijk zijn om wielrenners op de paden te houden. “Voor Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of Limburgse gemeenten is het ook belangrijk dat fietsers niet door het hele bos zwerven. Maar om ze op die paden te houden, moet je ook een aantrekkelijke route aanleggen. Anders gaan ze toch wild door het bos rijden. Het is belangrijk dat alle partijen dat beseffen.”

Na afloop van de bijeenkomst zijn de partijen vooral blij met de komst van digitale hulpmiddelen rond de planning van evenementen in natuurgebieden. “Die zijn zowel voor het aanvragen als het verlenen van een vergunning ontzettend fijn”, zo weet George Deswijzen. “Je kunt direct zien wie de eigenaar is van een bepaald grondgebied, dat is nu vaak niet direct duidelijk”.

Limburg heeft met de Gravel Series Limburg, Limburgs Mooiste, de Bart Brentjens Challenge (dit jaar Hammerstone), de Mergelheuvelland 2-daagse of de Marly Grav Experience een aantal grote gravel- en mountainbike-evenementen. Dat aantal moet niet uitgebreid worden, zo stellen de deelnemers aan de brainstormsessie dinsdag voor.

“Het is zowel voor de bewoners als voor de natuur niet fijn als er tienduizenden mensen tegelijkertijd vertrekken. Maar als het een evenement is van bijvoorbeeld duizend fietsers, kun je dat over verschillende routes en afstanden spreiden”, aldus Saïra van Essen van Staatsbosbeheer. “Variatie in tijd zou ook goed zijn, van hoogseizoen naar laagseizoen. Spreiding in de gebieden is ook een optie. We moeten het samen doen.”